Koekelberg is recent een nieuwe bewoner rijker: ‘Koeky’ is de naam van een houten wezen dat mensen met de wijk en met elkaar verbindt. Het is een creatie die voortvloeit uit het project Soft City, dat van Brussel een zachte stad op mensenmaat wil maken. Maar wat betekent ‘de zachte stad’ precies, en hoe kan je die gestalte geven? Koeky zoekt het uit in Koekelberg.
Door Imme Crul
Koeky, de houten inwoner
Mijn eerste keer in Koekelberg. Ik verplaats mij midden over de straat, auto’s remmen om mij plaats te geven. Mensen kijken verbaasd op: zoiets zien ze hier niet vaak. Aan het einde van de straat zie ik de Platoo al. Daar moet ik zijn.
Laat mij mezelf even voorstellen: ik ben Koeky, en ik ben nieuw hier in Koekelberg. Met mijn houten ledematen beweeg ik me doorheen de wijk en ontmoet ik de mensen die hier wonen, of die hier gewoon zijn. Zij vertellen mij over Koekelberg, en leiden mij rond langs belangrijke straten en plekken. Ik wil alles en iedereen leren kennen, en uiteindelijk een echte inwoner van Koekelberg worden. Een houten wezen dat de mensen in de wijk verbindt. Daarom luister ik naar iedereen die iets over Koekelberg wil vertellen. Het liefste hoor ik ze vertellen over de zachte plekjes in deze harde stad. Dat is waar ik naar op zoek ben: de zachte stad om in te wonen, om Koeky te zijn.
Basiliek, chocolade en auto’s
Ik ontmoet de leerlingen van het zesde leerjaar van de basisschool Comenius. Zij gaan in de wijk naar school, de meesten al zes jaar lang. Ik vraag hen wat Koekelberg voor hen betekent. Koekelberg, dat is de basiliek met het Elisabethpark. Koekelberg is chocolade, met verschillende chocoladefabrieken zoals Godiva en Blondeel. Maar ook de fontein in de vorm van een grote zilveren cacaoboon. Een echt herkenningspunt! Koekelberg is de plek waar ze naar school gaan, waar de Platoo is (het gemeenschapscentrum), de metrohalte Simonis en het gemeentehuis. Koekelberg is ook wel een wijk met veel afval en veel auto’s, zo zeggen de kinderen.
We blijven nog even binnen, want de leerlingen leren mij de wijk kennen op een grote kaart. Ik wil graag de zachte kanten van Koekelberg ontdekken, dus ik vraag hen wat de zachte stad voor hen betekent. Wat moet je in de zachte stad allemaal kunnen doen? “Slapen!” Ja, dat is wel zo. Ook eten en drinken, leren, sporten. Er moet ook plaats zijn om elkaar te ontmoeten en samen te chillen. En om te spelen!
Kan dat hier in Koekelberg? Het kan wel, vertellen ze, bijvoorbeeld in het Victoriapark en het Elisabethpark. Ook in het sportstadion kun je spelen.
Op stap doorheen de wijk
Nu ik de wijk op de kaart heb gezien, wil ik de zachte plekken graag zelf gaan ontdekken. De kinderen nemen mij mee de straat op. Samen gaan we richting het Victoriapark. Voor we vertrekken stippelen ze de beste route uit.
Meteen als we de Platoo verlaten, zie ik een zachte plek: in de straat van de Platoo zijn verschillende kleine speelheuvels, ze lijken recht uit het asfalt gegroeid te zijn. Er staan witte woorden op de grond geschreven. De kinderen tonen dat dit een speelplek is waar je midden op straat een koprol mag doen. Auto’s mogen er niet rijden: deze straat is voor de kinderen, voor de inwoners.
We gaan aan het einde van deze straat naar rechts. Hier begint de harde stad. De straten zijn druk. En smal. Ik heb grote ledematen en moet soms bij gebrek aan plaats in het midden van de straat gaan wandelen. Dat vind ik een beetje spannend want er rijden best veel auto’s. De kinderen helpen mij gelukkig tijdens de wandeling. Ze gaan mee op straat, de stoep af, helpen mij weer de stoep op, doen auto’s wachten. Ik blijk een goed middel te zijn voor kinderen om de straat te claimen: de auto’s vertragen en laten het gebeuren, sommige chauffeurs toeteren en lachen zelfs.
We passeren een tunnel. Hier is het echt wel opletten. Het is er donker en de stoep is te smal voor mij, waardoor ik de straat op moet. Een auto passeert en rijdt rakelings langs mij. De kinderen duwen mij weer de stoep op, daar is het veiliger. Oef, dat scheelde niet veel! Gelukkig is daar al het Victoriapark. De kinderen brengen mij naar de ingang en leiden mij rond in het park. Dit is beslist een zachtere plek. Een groepje tieners voetbalt op het sportveld, een klein kindje loopt door het park. De kinderen tonen mij de bankjes waarop je kan zitten, de verstopplekken, het grasveld, de glijbaan en het klimtoestel. Ze spelen even en ik kijk rond.
Op naar de zachte stad
Die wandeling was mijn eerste kennismaking met Koekelberg. Nu, enkele maanden later voel ik me al een echte inwoner. Ik heb ondertussen veel geleerd en denk stilaan te weten wat de inwoners bedoelen met ‘de zachte stad’.
In de zachte stad is de publieke ruimte in de eerste plaats gericht op de mens, en niet op de auto. Dit geldt zowel voor straten als voor pleinen. Kinderen en jongeren hebben plekken nodig om zichzelf te kunnen zijn, in alle rust en veiligheid: parken en speelruimten om te spelen, en leuke pleintjes en hoekjes om elkaar te ontmoeten. Het is ook belangrijk dat iedereen zich veilig en welkom voelt in de publieke ruimte, niet alleen jongens, maar ook meisjes en jonge kinderen. Ik ben er zeker van dat er meer kinderen en jongeren buiten te vinden zouden zijn, mochten er meer van dit soort plekken voor hen zijn!
Verder heb ik opgemerkt dat niet alleen de plekken zelf, maar ook de verbindingen tussen de plekken van belang zijn. Kinderen en jongeren moeten zich veilig – liefst zelfstandig – doorheen de stad kunnen verplaatsen. Hiervoor zijn veilige straten nodig, met veel ruimte voor fietsers en voetgangers.
Tot slot heb ik gemerkt dat ook ikzelf, Koeky, de stad zacht kan maken. Gewoon door mijn aanwezigheid in de publieke ruimte. Auto’s remmen af wanneer ik in de buurt ben. Met mij aan hun zijde durven kinderen de straat in te nemen. Samen zorgen we voor een vertraging van het verkeer. Met mij op stap gaan door de wijk levert een uniek straatbeeld op. Voorbijgangers kijken verbaasd op, en zijn zelfs zo benieuwd dat ze een praatje willen slaan. Ik heb dus ook het potentieel om mensen samen te brengen!
Soft City is een project van Dear Pigs in samenwerking met Kind & Samenleving en City Tools.
