Kind & Samenleving is net als de andere erkende jeugdorganisaties aan een nieuwe beleidsperiode begonnen. Die loopt van 2026 tot 2030. In onze beleidsnota hebben we, voor onze erkenning en structurele subsidiëring vanuit de Vlaamse Overheid, de krachtlijnen voor onze acties in de komende vijf jaar vastgelegd.
Door Johan Meire
Sociaalruimtelijke thema’s als focus
Kind & Samenleving houdt de focus bewust op sociaalruimtelijke thema’s. Jeugdvriendelijke publieke ruimte, autonome mobiliteit en buitenspelen blijven onze kernthema’s, telkens gevoed door participatie met kinderen en jongeren, en altijd met de bedoeling om het beleid van overheden en organisaties daarmee te verrijken. In aanloop naar het schrijven van ons beleidsplan herschreven we onze missie:
Kind & Samenleving komt op voor fysieke en mentale ruimte voor alle kinderen en jongeren. Daarbij nemen we hun stem als uitgangspunt en brengen we de diverse belevingen van kinderen en jongeren in kaart. Die vertalen we naar beleidsmakers en -uitvoerders, en terug. Op die manier verrijken we het beleid van overheden en organisaties, en versterken we vooral (de kansen van) kinderen en jongeren in de publieke ruimte om te spelen, te bewegen en te ontdekken.
Participatie als burgerschap
Beleidsparticipatieprocessen met kinderen en jongeren vormen mee de basis van onze werking. Vanuit onze geschiedenis als onderzoekscentrum zien we die participatie als een manier om er slimmer van te worden: inspraak geeft ons inzicht in de beleving van kinderen en jongeren. Dat is een noodzakelijke stap om samen met hen een bestaande toestand te evalueren, na te denken over wat beter kan, en ideeën voor oplossingen te formuleren. We leren zelf constant bij van kinderen tijdens de inspraak, en daarmee voeden we ook het beleid van overheden en organisaties.
Tegelijk is er ook de praktijk van het participeren zelf: kinderen en jongeren krijgen een stem, worden aangemoedigd om te vertellen, leren bij over het thema en wat beleid daarin wel en niet kan doen, formuleren ideeën en gaan in dialoog met ons, met ontwerpers, met beleidsmakers. Dat leerproces kan kinderen en jongeren versterken in hun burgerschap. In de komende jaren willen we meer aandacht hebben voor dat proces. We stellen onze eigen participatiepraktijk in vraag en maken samen met kinderen en jongeren een visie daarop, zoeken naar linken tussen educatie en participatie, ondersteunen participatie en cocreatie die van onderuit groeit, en zetten meer in op dialoog en terugkoppeling. Tegen het einde van de beleidsperiode mondt dat uit in een praktijkgerichte handleiding voor jeugddiensten, participatiediensten en beleidsmakers, die uitdrukkelijk focust op hoe je kinderen en jongeren tijdens participatieprocessen kan versterken.
Op de agenda van beleid en maatschappij
We halen onze mosterd bij kinderen en jongeren, maar onze eerste doelgroep is al wie impact heeft op de sociaalruimtelijke leefwereld van kinderen, van het Vlaamse beleid tot burgers.
We ondersteunen een kindvriendelijk omgevings- en mobiliteitsbeleid op Vlaams niveau met onze kennis en expertise, en brengen jeugdparticipatie ook in Vlaamse beleidsinstrumenten in de praktijk.
Voor lokale besturen mikken we vooral op lacunes die we zien. We coachen in 2027-2028 gemeenten bij het ontwikkelen van een coherent buitenspeelbeleid en verspreiden nadien onze inzichten in een bruikbare inspiratiebundel. We zetten in op jeugdparticipatie bij lokale klimaat- en duurzaamheidsplannen. En doorheen de beleidsperiode ondersteunen we kleine en landelijke gemeentes, die hier vaak minder middelen en personeel voor hebben, bij het uitvoeren van een kwaliteitsvol jeugdruimtebeleid, onder meer via coachingstrajecten.
Ruimtelijke ontwikkelingen hebben vaak een impact op jeugdwerksites. Samen met jeugdwerkkoepels en lokale groepen ontwikkelen we een methodiek waarmee jeugdorganisaties zelf een omgevingsscan van hun lokaal en/of terrein kunnen uitvoeren.
We brengen de jeugdreflex binnen bij ontwerpers en in opleidingen over ruimtelijke planning en mobiliteit, met vormingen, gastlessen en ontwerpstudio’s en een tool voor ontwerpers.
We sensibiliseren ook naar het bredere publiek over het belang van buitenspelen, jeugdvriendelijke ruimte of autonome mobiliteit.
Nieuwe kennis
Als expertisecentrum blijven we ook nieuwe kennis opbouwen over onze thema’s.
We werken verder op ons laatste buitenspeelonderzoek. Dit jaar gaan we op zoek naar de redenen waarom het voor kinderen niet meer vanzelfsprekend is om buiten te spelen, met onder meer een focus op genderverschillen en op het belang van de specifieke plek waar je speelt. In 2029 plannen we een volgende editie van ons buitenspeelonderzoek.
Dit en volgend jaar concretiseren we in lokale trajecten wat een kindnorm in het mobiliteitsbeleid kan betekenen voor kinderen. In 2028 volgen dan aanbevelingen die de kindnorm helpen realiseren op het terrein. Kind & Samenleving blijft intussen verder actief bij de Coalitie Kindnorm.
We ontwikkelen de komende jaren ook verder onze kennis over meisjesvriendelijke publieke ruimte en over speelruimte voor kinderen met een beperking. Telkens doen we dat vanuit participatieve processen van actieonderzoek.
Aanbod
Tot slot hebben we ons ‘vaste’ aanbod voor al wie via beleid, participatie en praktijk vorm geeft aan fysieke en mentale ruimte voor jeugd. Daarbij horen onder meer advieswerk, inspraaktrajecten, onze eigen vormingen en vormingen op vraag, dit Magazine, onze nieuwe website en andere publicaties. We breiden dit jaar ons inspraakplatform fors uit met tools en methodieken.
Vanaf 2027 organiseren we een lerend netwerk van lokale overheden en planningsactoren rond jeugdvriendelijke ruimtelijke planning.
Evenzeer deel van onze dagelijkse werking en helemaal in lijn met onze missie, blijven wij ook anders gefinancierde opdrachten uitvoeren voor lokale besturen en andere overheden en organisaties, en zetten we in op projecten die onze kennis verder kunnen verduurzamen, in de praktijk omzetten of nieuwe inzichten opleveren.
Heel dit plan voeren we niet in ons eentje uit. We zetten een jeugdpanel op, betrekken jeugdwerk en middenveldorganisaties, en werken samen met overheden, lokale besturen en jeugddiensten. Meer weten of op zoek naar samenwerking? Contacteer inhoudelijk coördinator Johan via jmeire@k-s.be
Foto’s: (omslag, 2 en 4) David Van Gompel (https://www.hethuisvanvier.be/) en (foto 1 en 3) David Legrève (https://www.davidlegreve.com/)
