Timmeren, schilderen, zagen, tekenen en boren. De schoolspeelplaats van basisschool Domino in Kiel werd in november tijdelijk omgetoverd tot een heus pop-up werkatelier. Gedurende een co-creatietraject werkten leerlingen van het 5e leerjaar er aan tijdelijke constructies om de omgeving rond de schoolpoort veiliger en leuker te maken. En resultaat mocht er zijn: naast een reeks haalbare ideeën voor het beleid zorgde het proces ook voor heel wat creativiteit en betrokkenheid vanuit de buurt.
Door Theresa Martens en Andreas De Mesmaeker
De wet van de snelste, de grootste, de luidste
De Kleine Boomsesteenweg in de Antwerpse wijk Kiel lijkt op sommige momenten van de dag wel op een racecircuit. De lange, rechte straat nodigt uit tot (te) snel rijden. De verkeersdrempel, het zebrapad en de aanwezigheid van de school lijken voor sommige automobilisten niet voldoende om hun snelheid aan te passen. Dubbelgeparkeerde wagens en auto’s op het voetpad maken het er voor voetgangers en fietsers niet bepaald gemakkelijk op om zich hier te verplaatsen.
Een korte wandeling met kinderen doorheen de straat legt al snel deze pijnpunten bloot. Vooral de snelheid van het autoverkeer en de verkeersveiligheid in de staat baren kinderen duidelijk zorgen:
Auto’s moeten rustiger rijden. Ze racen in de straat!
Naast de snelheid van de auto’s pleiten de kinderen voor meer zichtbaarheid voor voetgangers, met name bij het zebrapad. Het zebrapad is volgens hen niet alleen gevaarlijk, maar ook onvoldoende om het verkeer te waarschuwen voor de kwetsbare voetgangers:
Er zou een bord moeten zijn bij het zebrapad: Uitkijken voor voetgangers.
Een alledaagse realiteit voor schoolgaande kinderen, ouders en buurtbewoners. En niet alleen de omgeving rond basisschool Domino is problematisch. Heel Kiel heeft af te rekenen met een dergelijke verkeerssituatie, benadrukt ook buurtcomité Mobiel Kiel, dat al jaren ijvert voor een betere mobiliteit in de hele wijk. Politieke actie blijft voorlopig uit, en daarom zette Mobiel Kiel zelf een actie op poten om de verkeersveiligheid rond de scholen van het Kiel aan te kaarten én aan te pakken. De omgeving rond basisschool Domino dient hierbij als proeftuin. In een co-creatietraject gingen we met leerlingen van de school aan de slag om ideeën te bedenken en uit te werken.
Veilig maar ook leuk
Tijdens de eerste sessie van het co-creatietraject dachten de leerlingen na over mogelijke oplossingen: hoe kunnen we de omgeving rond de schoolpoort beter maken voor kinderen, ouders en buurtbewoners?
Een brainstorm en stickeroefening maakte al snel duidelijk dat kinderen meer willen dan een veilige schoolomgeving. De buurt rondom de school moet ook gastvrij en inspirerend zijn, want dat is vandaag zeker niet het geval:
Iedereen komt binnen via de groene poort. Daar zijn veel auto’s en de poort is te klein. De poort is ook leeg en saai. Het lijkt op een gevangenis.
Een duidelijk signaal dus om de schoolomgeving mooier en gezelliger te maken. Ze dachten hierbij onder andere aan meer versiering zoals kleurrijke muurschilderingen en speelse elementen die de omgeving aantrekkelijker zouden maken. Het idee om bankjes bij de schoolpoort te plaatsen werd ook veelvuldig genoemd. Zo kunnen ouders comfortabel zitten terwijl ze hun kinderen komen ophalen en ontstaat er een uitnodigende sfeer voor de leerlingen zelf en voor de hele buurt:
Er zou een vriendenbank kunnen komen waar je dan kan zitten als je verdrietig bent.
Vanaf het begin van het traject was het duidelijk dat het voor de kinderen lang niet alleen draait om het signaleren van problemen, maar ook – en vooral – om het bedenken van oplossingen. Dat bleek ook duidelijk uit de verschillende maquettes waarin ze hun eerdere ideeën samenbrachten. Een verkeersveilige straat betekent voor de meeste kinderen een straat met weinig of geen autoverkeer. Pas wanneer er minder (snelle) auto’s zijn, kan de straat een echte verblijfsplek worden waar je niet gewoon ‘doorwandelt’ of naar school komt, maar ook gewoon plezier kan maken of je vrienden kan ontmoeten.
Bouwen maar!
In de volgende sessie was het eindelijk tijd om de ideeën ‘in het echt’ uit te werken. Onder begeleiding van de organisatie Hou’t Hart, die het co-creatief werken met recuperatiehout ondersteunt, bouwden de kinderen zelf bloembakken en timmerden ze zitbanken in elkaar. Voor de kinderen bleek het een waardevolle ervaring te zijn. Ze maakten hun ideeën tastbaar én leerden nieuwe skills.
Verder maakten de kinderen ook verkeersborden met een duidelijke boodschap voor automobilisten: pas je snelheid aan en wees extra voorzichtig in de buurt van de school! Met krijtspuitbussen versierden ze delen van het voetpad en van de rijbaan, maakten ze het zebrapad breder en brachten ze meer kleur in het straatbeeld.
Zaadjes gepland?
Het werd snel duidelijk dat kinderen een scherp oog hebben voor wat er in hun omgeving verbeterd kan worden. Ze stellen realistische oplossingen voor op vlak van veiligheid én leefbaarheid en houden daarbij niet alleen rekening met hun eigen behoeften, maar ook met die van hun ouders en buurtbewoners. Aanbevelingen zoals het verlagen van de snelheid, verbreden van het zebrapad en het kleurrijker en groener maken van de straat tonen aan dat kinderen verder kijken dan kauwgombomen en speeltoestellen. Als het aankomt op de mobiliteit en publieke ruimte van hun schoolomgeving zijn het zelfs ware experten.
Dit project heeft aangetoond dat cocreatie een krachtige methode is om veranderingen te initiëren. Om te tonen dat het anders kan. De kinderen bedachten niet alleen oplossingen, ze voerden ze ook zelf uit. Dit versterkt hun eigenaarschap en zorgt ervoor dat ze extra fier zijn op hún creaties.
Op vrijdag 15 november vond een toonmoment plaats voor de buurt en voor lokale beleidsmakers. Met veel trots toonden de kinderen hun creaties en lazen ze hun plan voor een veilige en aangename schoolbuurt voor. Ondanks het tijdelijke karakter van de ingrepen werden de ideeën op veel enthousiasme onthaalt bij de aanwezigen. De bal ligt nu bij het lokale bestuur. Aan inspirerende én haalbare ideeën alvast geen gebrek.
