Met droefheid namen we afscheid van Jan Van Gils (1950-2026), oprichter en bezieler van Kind & Samenleving en tot zijn pensioen in 2010 onze directeur. Vol dankbaarheid kijken we terug op de onschatbare erfenis die Jan achterliet, voor onze organisatie en ver daarbuiten.
Komende uit het jeugdwerk nam Jan het voortouw in de studiedienst van de toenmalige ‘Nationale Dienst voor Openluchtleven’ (NDO), waaruit Kind & Samenleving ontstond, sinds 1997 als aparte vzw. Jan was de oprichter, bezieler en directeur van Kind & Samenleving, tot aan zijn pensioen in 2010.
Wat hij vanuit NDO en Kind & Samenleving heeft gerealiseerd, leeft tot vandaag heel diep door in wat wij als organisatie doen.
Jan maakte in 1992 zijn doctoraat als pedagoog over hoe kinderen hun vrije tijd op woensdagnamiddag beleven, en schreef ook over hoe kinderen kijken naar hun gezin, naar de stad, naar opgroeien in armoede, en nog veel meer. Hij deed onderzoek over buitenspelen, en schreef Duel of Duet, een visie over hoe je kinderparticipatie kan realiseren doorheen de samenleving.
Belevingsonderzoek naar het perspectief van kinderen, onderzoek over de staat van het buitenspelen, opkomen voor het belang van kinderparticipatie en het proactief realiseren van kinderrechten, de verbreding van het denken over jeugdruimte van speelterreinen tot kindvriendelijke publieke ruimte: telkens was Jan een grondlegger, een voortrekker, een inspirator.
Ook op internationaal vlak nam hij het voortouw in netwerken voor onderzoek naar spelen (International Council for Children’s Play (ICCP), International Play Association (IPA)) en kindvriendelijke steden (European Network for Child Friendly Cities, Child in the City).
De aandacht voor de speelse eigenheid van kinderen vormde voor Jan bij dat alles het vertrekpunt. Jan nam kinderen ernstig, en juist daarom speelde hij. Hoe kinderen op hun eigen, speelse manier in de wereld staan: dat wilde hij doorgronden én een plek geven midden in de samenleving.
Dat deed hij altijd met de blik naar buiten: Jan bewoog zich moeiteloos tussen praktijkwerkers en beleidsmakers, tussen kinderen en grote mensen, en altijd tussen luisteren en engagement. “Daar ben ik wel fier op,” zei hij kort voor zijn pensioen in 2010, “dat ik zowel in mijn eigen straat als op internationaal vlak werk. Met de voeten in het slijk en de kop in de wolken.”
Jan was tegelijk kritisch en scherp, bescheiden en gul, joviaal en met humor. Als collega’s leerden we onschatbaar veel van hem en merkten we al snel dat over Jan werd gesproken als was hij een instituut op zichzelf; maar hij had een scherp oog voor waar ieders talenten lagen en vond er dan plezier en trots in als we onze eigen expertises en stokpaardjes ontwikkelden.
Bedankt, Jan, voor alles. We blijven je erfenis koesteren.
Lees ook de berichten van de Vlaamse Dienst Speelpleinwerk, het Kinderrechtencommissariaat, ons bestuurslid Sven Devisscher, en van ICCP-voorzitter Shelly Newstead, en jarenlange medestander voor kindvriendelijke steden Adrian Voce.
