De wijk Seefhoek in Antwerpen speelde een grote rol in ons grote buitenspeelonderzoek in 2019 en het daaropvolgende onderzoek naar drempels van buitenspelen in 2023. Deze zeer dense wijk heeft heel wat stedelijke uitdagingen waardoor het niet voor alle kinderen even vanzelfsprekend is om buiten te spelen in de buurt. Samen met leden van het districtscollege, Antwerpse ambtenaren en jeugdorganisaties bespraken we de belangrijkste drempels die kinderen aangeven in onze gesprekken, tijdens een walkshop in de wijk.
Door Sabine Miedema en Lisa Verrando
In ons buitenspeelonderzoek van 2019 telden we het aantal spelende kinderen in 7 wijken over heel Vlaanderen. De conclusie was dat – ten opzichte van eerdere onderzoeken in 1983 en 2008 – steeds minder kinderen buiten spelen. Ook in de wijk Seefhoek gingen de cijfers sterk achteruit. Bovendien stelden we vast dat het onevenwicht tussen spelende meisjes en jongens groter werd: meisjes spelen steeds minder in hun buurt dan jongens. Opvallend voor deze wijk was ook dat – hoewel de speelpleintjes het meest populair waren – er veel kinderen op straat zelf speelden.
De eerste stop tijdens de wandeling was het Stuivenbergplein. Dit plein is erg populair en is voor veel kinderen een vertrouwde ankerplek in de wijk. Tegelijkertijd zorgt het hoge gebruik van verschillende doelgroepen ook voor claimgedrag en andere problemen. Zo nemen jongens de grote voetbalkooi in tijdens de middag, terwijl het ’s avonds een favoriete hangplek is voor oudere jongens. Hierdoor kunnen veel kinderen geen gebruik maken van de kooi. Ook de schommels zijn er populair bij de kinderen, maar ook daar zijn er niet genoeg van. Vlakbij de schommels staan twee speelhuisjes en enkele speeltunnels die soms door daklozen gebruikt worden. Hoewel de kinderen de daklozen niet altijd te zien krijgen, blijft het afval dat zij achterlaten toch voor een onaangenaam gevoel zorgen.
Naast het Stuivenbergplein zijn drie sociale woonblokken gelegen. Uit het buitenspeelonderzoek blijkt dat kinderen vooral tussen de gebouwen spelen. Hier is momenteel een groene zone, maar geen expliciete speelruimte. De woonblokken zullen in 2026 gesloopt worden ter vervanging van nieuwe gebouwen. Het nieuwe ontwerp voorziet een speelzone tussen de gebouwen.
Tijdens de wandeling stonden we ook stil bij het feit dat meisjes minder in de wijk spelen dan jongens. Deelnemers gaven aan dat de sociale veiligheid in de wijk een probleem is. Veel meisjes en vrouwen voelen zich in specifieke straten niet veilig waardoor ze deze straten dan vermijden, zeker tijdens de avond. Het onveiligheidsgevoel komt vooral door de aanwezigheid van dronken mannen in de straat die nu en dan ook kinderen aanspreken. En hoewel dit vooral voor vrouwen en meisjes een probleem vormt, ervaren jongens dit eveneens als een onveilige en onprettige situatie.
In de straten van de Seefhoek wordt opvallend veel gespeeld. Daarom stopten we bewust ook even in een willekeurige straat. Veel kinderen mogen (nog) niet zelfstandig naar de grotere speelplekken gaan, waardoor ze dicht bij huis blijven. De straten van de Seefhoek zijn doorgaans breed, maar door de vele ruimte voor auto’s (breed wegprofiel, parkeerstroken) zijn de voetpaden erg smal. Daarom spelen kinderen vooral op de stoep zelf. Vaak zie je kinderen op de dorpel zitten of maken ze stoepkrijttekeningen op de straat. Als je goed kijkt zie je ook heel wat kinderfietsjes in de wijk. Om het spelen op straat te ondersteunen zou de stad er bijvoorbeeld kunnen voor kiezen om de stoep hier en daar te verbreden.
Ten slotte houden we halt bij een andere speelplek in de wijk. Het gaat om een betonnen pleintje waar veel kinderen fietsen, skaten en steppen. Tijdens ons bezoek gebruikte een klas het pleintje bijvoorbeeld om er te leren fietsen.
In het kader van het nieuwe buitenspeelonderzoek zal Kind & Samenleving dit jaar opnieuw heel wat kinderen tellen en observeren. Door dit te doen in maar liefst 20 uiteenlopende wijken willen we een beter beeld krijgen hoe het met het buitenspelen gesteld is in Vlaanderen. En net als in 2019 zullen we opnieuw naar de wijk Seefhoek trekken. Benieuwd!
De resultaten van het vervolgonderzoek rond de drempels van buitenspelen zijn te vinden op onze website. Hier vind je ook inspirerende projecten terug om als gemeentebestuur aan de slag te gaan om de drempels voor het buitenspelen te verlagen. Ook ouders en andere volwassenen kunnen kinderen stimuleren om meer buiten te spelen. Hiervoor ontwikkelde Kind & Samenleving samen met de Gezinsbond de campagne “Red het buitenspelen”. Op redhetbuitenspelen.be kun je een poster downloaden met verschillende uitdagingen om meer buiten te spelen.
