Soms duurt het even voor inspraak ook echt leidt tot concrete realisaties. Dat is bij uitstek zo bij ruimtelijke projecten. Des te fijner wanneer de maquettes uit een inspraaktraject jaren te herkennen zijn op een volledig vernieuwd terrein. Een mooi voorbeeld uit Stad Mechelen, waar meisjes meedachten over een inclusiever speelterrein.
Door Sabine Miedema
Uit ons buitenspeelonderzoek van 2024 bleek dat meisjes beduidend minder buitenspelen dan jongens: 62,36% van de geobserveerde spelende kinderen waren jongens, tegenover slechts 37,67% meisjes. Deze ongelijkheid stelden we ook al vast in het vorige buitenspeelonderzoek van 2019. Om hier iets aan te doen, gingen we al in 2019 met meisjes van 10 tot 12 jaar aan de slag om samen speelruimtes te ontwerpen die inclusiever en meisjesvriendelijker zijn.
Een van die trajecten vond plaats rond het speelterrein ’t Hofke in Mechelen, samen met meisjes van de jeugdwerking J@m. ’t Hofke ligt in een dichtbebouwde arbeiderswijk achter het station, en het speelterrein werd er vaak geclaimd door jongeren. In drie participatieve sessies gaven de meisjes van J@m hun visie op de ruimte vorm. Ze brachten hun ervaringen en behoeften in kaart, maakten collages en maquettes, en werkten concrete voorstellen uit. Deze input vormde niet enkel de basis voor een breder participatieproces met andere gebruikers, maar ook voor het uiteindelijke ontwerp van het terrein. In juni 2025 werd het vernieuwde speelterrein officieel geopend. En wat blijkt? Heel wat van de elementen uit de voorstellen van de meisjes zien we terug in het uiteindelijke ontwerp. Hieronder overlopen we enkele van de belangrijkste ontwerpvoorstellen van de meisjes.
Voor alle doelgroepen
De meisjes dachten bewust na over alle gebruikers van de ruimte. Zo wilden ze de petanquebaan voor oudere buurtbewoners behouden, maar wel met extra banken erbij: een plek waar ook jongeren kunnen zitten. Voor kleine kinderen moest er zeker een veilige speelplek blijven, maar de meisjes vonden het ook belangrijk dat er een uitdagende, avontuurlijke zone kwam voor hun eigen leeftijdsgroep. En voor tieners mocht er een gezellige hangplek zijn.
De petanquebaan met extra picknickbanken voor de ouderen om te zitten.
Landschappelijke indeling
Ook over de ruimtelijke structuur werd goed nagedacht. Het oude voetbalveld nam te veel plaats in beslag en domineerde de ruimte. De meisjes stelden voor om het terrein een kwartslag te draaien. Hierdoor wordt de ruimte efficiënter benut en belandt de bal minder vaak op de petanquebaan. De meisjes dachten ook mee over de padenstructuur, die nu logischer en toegankelijker is geworden. Er zijn duidelijke zones ontstaan voor actief spel, rust, ontmoeting en samenzijn.
Het voetbalveld werd in het ontwerp van de meisjes een kwartslag gedraaid. En er werden meerdere zones uitgedacht.
Door het voetbalveld een kwartslag te draaien, kwam ruimte vrij voor duikelrekken, een klimmuur, een speelboom en een vogelnestschommel.
Aangename zitplekken
In het vorige ontwerp waren de zitplekken meer functioneel dan uitnodigend. De meisjes misten een gezellige babbelhoek. Ze stelden ronde picknickbanken voor, waar je makkelijk in groep kan zitten. Ook de overdekte plek werd aangepakt: die was vroeger een donkere, minder toegankelijke hoek. Nu zijn de schaduwplekken beter verspreid over het terrein, en aantrekkelijker voor verschillende leeftijden.
Meer avontuur
Voor meisjes van 10 tot 12 jaar ontbrak er een plek met voldoende uitdaging. In het oude terrein lag de focus vooral op voetbal en op speeltuigen voor jongere kinderen. Daarom vroegen de meisjes expliciet om avontuurlijke elementen. Het nieuwe speelterrein bevat nu een groot klimtoestel op een heuvel, met volop speelmogelijkheden. Daarnaast kwam er ook een klimmuur, op uitdrukkelijke vraag van de meisjes. Ten slotte zijn er ook duikelrekken en een klimboom bijgekomen.
De meisjes vroegen om meer avontuurlijke elementen, zoals een hoog speeltoestel en een klimmuur.
Er kwam een klimmuur, een klimboom en duikelrekken.
Op een hoge heuvel kwam een uitdagend speeltoestel.
Samen met meisjes
Het traject rond ’t Hofke toont aan hoe waardevol en noodzakelijk het is om meisjes actief te betrekken bij de inrichting van publieke ruimte. Hun blik op inclusie, sociale veiligheid en veelzijdig gebruik levert inzichten op die anders vaak onder de radar blijven.
Wil je als gemeente of organisatie zelf aan de slag?
- In onze publicatie Meisjes en de publieke ruimte delen we concrete aanbevelingen, ontwerpprincipes en praktijkvoorbeelden om publieke ruimte meisjesvriendelijker te maken.
- Daarnaast organiseren we walkshops: begeleide wandelingen waarbij we samen met beleidsmakers, professionals en lokale actoren de publieke ruimte verkennen door de bril van meisjes. Tijdens deze sessies analyseren we kansen en knelpunten en formuleren we concrete verbeteracties op maat van de context.
- Interesse in een walkshop of meer info? Neem gerust contact op met Sabine Miedema:smiedema@k-s.be.
